Konkordato

A. GENEL OLARAK KONKORDATO

Hukuki terim olarak konkordato, bir borçlunun ticari durumunun sarsılmış olmasıyla alacaklıların, alacaklarını belirli bir plana göre almaları konusunda kendi aralarında vardıkları ve Mahkemece onaylanan anlaşma olarak tanımlanabilir.

B. KONKORDATO BAŞVURUSU

İflas erteleme kurumundan farklı olarak gerçek kişiler de konkordato talebinde bulunabileceklerdir. Öte yandan konkordato, hem alacaklı hem de borçlu tarafından talep edilebilmektedir.

Konkordato, konkordato talep edenin yerleşim yeri Asliye Ticaret Mahkemesinde talep edilmektedir. İcra İflas Kanunu’nun 286. Maddesine göre konkordato talep ederken dilekçe ile birlikte aşağıdaki belgeler de sunulur;

  • Borçlunun borçlarını hangi oranda veya vadede ödeyeceğini, bu kapsamda alacaklıların alacaklarından hangi oranda vazgeçmiş olacaklarını, ödemelerin yapılması için borçlunun mevcut mallarını satıp satmayacağını, borçlunun faaliyetine devam edebilmesi ve alacaklılara ödemelerini yapabilmesi için gerekli malî kaynağın sermaye artırımı veya kredi temini yoluyla yahut başka bir yöntem kullanılarak sağlanacağını gösteren konkordato ön projesi.
  • Borçlunun malvarlığının durumunu gösterir belgeler; borçlu defter tutmaya mecbur kişilerden ise Türk Ticaret Kanununa göre hazırlanan son bilanço, gelir tablosu, nakit akım tablosu, hem işletmenin devamlılığı esasına göre hem de aktiflerin muhtemel satış fiyatları üzerinden hazırlanan ara bilançolar, ticari defterlerin açılış ve kapanış tasdikleri ile elektronik ortamda oluşturulan defterlere ilişkin e-defter berat bilgileri, borçlunun malî durumunu açıklayıcı diğer bilgi ve belgeler, maddi ve maddi olmayan duran varlıklara ait olup defter değerlerini içeren listeler, tüm alacak ve borçları vadeleri ile birlikte gösteren liste ve belgeler.
  • Alacaklıları, alacak miktarlarını ve alacaklıların imtiyaz durumunu gösteren liste. (Örnek olarak teminatlı alacaklar)
  • Konkordato ön projesinde yer alan teklife göre alacaklıların eline geçmesi öngörülen miktar ile borçlunun iflâsı hâlinde alacaklıların eline geçebilecek muhtemel miktarı karşılaştırmalı olarak gösteren tablo.
  • Sermaye Piyasası Kurulu veya Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunca yetkilendirilen bağımsız denetim kuruluşu tarafından hazırlanan ve konkordato ön projesinde yer alan teklifin gerçekleşmesinin kuvvetle muhtemel olduğunu gösteren finansal analiz raporları ile dayanakları.

C. GEÇİCİ MÜHLET VE KONKORDATO KOMİSERİ

Asliye Ticaret Mahkemesi, bu belgelerin eksiksiz olarak tamamlanması akabinde İİK m. 287 uyarınca geçici bir mühlet verir ve bu kararını ilgili kurum ve kuruluşlarda ilan eder. Bu mühlet, üç ay süre için verilecek olup en fazla iki ay daha uzatılabilir. Özetle toplam geçici mühlet süresi 5 ayı geçemeyecektir.

Bu mühlet ile birlikte Mahkeme, borçlunun malvarlığını korumak için gerekli gördüğü bütün tedbirleri alır. (Kanun gerekçesinde bu husus, icra ve iflas takiplerinin yürütülmemesine yönelik tedbirler olarak örneklenmiştir.) Aynı zamanda Mahkeme, işbu mühlet ile birlikte borçlunun tasarruf özgürlüğünü kısıtlayıcı tedbirler de alır. (Örnek olarak borçlu, mühlet ile birlikte rehin tesis edemez, kefil olamaz, işletmesini kısmen veya tamamen devredemez. Mahkeme bu işlemlere onay vermeden önce varsa alacaklılar kurulu ve komiserin görüşünü almak zorundadır.)

Mahkeme, geçici mühlet kararıyla birlikte konkordatonun başarıya ulaşmasının mümkün olup olmadığının yakından incelenmesi amacıyla bir geçici konkordato komiseri görevlendirir.

D. KESİN MÜHLET

Mahkeme, geçici mühlet süresi içerisinde kesin mühlet hakkındaki kararını, borçluyu da dinleyerek verir. Bu karar verilmeden geçici konkordato komiseri de bir rapor oluşturur ve Mahkemenin değerlendirmesine sunar. Mahkeme, bu raporları ve borçlunun beyanını da değerlendirdikten sonra konkordatonun başarıya ulaşmasının mümkün olduğuna kanaat getirirse borçluya 1 yıllık kesin mühlet verir. Bu süre, konkordato komiserinin veya borçlunun talebi ve komiserin raporu ile 6 ay kadar uzatılabilmektedir.

Kesin mühlet ile birlikte, 206 ncı maddenin birinci sırasında yazılı imtiyazlı alacaklılar hariç olmak üzere hiçbir takip yapılamaz ve evvelce başlamış takipler durur, ihtiyatî tedbir ve ihtiyatî haciz kararları uygulanmaz, rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip yapılabilir fakat satış yapılamaz. Ayrıca bir takip muamelesi ile kesilebilen zamanaşımı ve hak düşüren müddetler işlemez.

Kesin mühlet ile birlikte görevlendirilen veya geçici mühletteki görevi devam eden komiser, görevlendirilmesini müteakip borçlunun mevcudunun bir defterini yapar ve malların kıymetlerini takdir eder.

Kesin mühletin borçlu bakımından bir diğer sonucu ise, borçlunun taraf olduğu ve işletmesinin faaliyetinin devamı için önem arz eden sözleşmelerde, borçlunun konkordato talebinde bulunmasının sözleşmeye aykırılık ve/veya haklı fesih sebebi sayılacağına veya borcu muaccel hale getireceğine ilişkin hükümlerin geçersiz olacağıdır. Aynı şekilde borçlunun taraf olduğu ve konkordatonun amacına ulaşmasını engelleyen sürekli borç ilişkileri de komiserin uygun görüşü ve Mahkemenin onayı ile feshedilebilir.

Kanun’un 293. Maddesi uyarınca, Kesin mühlet talebinin kabulü ile mühletin kaldırılması talebinin reddine ilişkin kararlara karşı kanun yoluna başvurulamamaktadır. Yani Mahkeme tarafından bu yönde verilen kararlar, kesin niteliktedir.

E. ALACAKLILAR KURULU

Mahkemece, kesin mühlet kararıyla beraber veya kesin mühlet içinde uygun görülecek bir zamanda yedi alacaklıyı geçmemek, herhangi bir ücret takdir edilmemek ve tek sayıda olmak
kaydıyla ayrıca bir alacaklılar kurulu oluşturulabilir. Alacaklılar kurulu oluşturulurken komiserin de görüşü de alınır.

Öte yandan borçlu, ön projede belirtmek suretiyle, alacaklı lehine rehin tesis edilmiş borçlarının yapılandırılmasını talep etme hakkına sahiptir. Komiser, kesin mühlet içinde uygun göreceği zamanda bütün rehinli alacaklıları borçlunun anapara indirimi, faiz indirimi, vadelendirme veya diğer ödeme tekliflerini müzakere etmek üzere tebligat çıkartarak davet eder. Müzakerede ve müzakereyi takip eden yedi günlük iltihak süresi içinde rehinli alacaklıların, alacak miktarı itibarıyla üçte ikiyi aşan çoğunluğu ile bir anlaşma hasıl olursa, komiser, imzalanan anlaşmaları tutanağa bağlamaktadır. (Ayrıca, borçlu ile anlaşamayan rehinli alacaklı, konkordato talep tarihinden itibaren, taraflar arasındaki sözleşmede kararlaştırılan temerrüt öncesi faiz oranı uygulanmak suretiyle, diğer rehinli alacaklılarla yapılan anlaşmalardan en uzun vadelisine tabi olur.)

F. ALACAKLILAR TOPLANTISI

Komiser, yapacağı ilan ile alacaklıları, on beş gün içerisinde alacaklarını bildirmeye davet eder. Konkordato projesinin hazırlanması, alacakların bildirilmesi ve tahkiki tamamlandıktan sonra komiser, yapacağı yeni bir ilânla alacaklıları, konkordato projesini müzakere etmek üzere toplanmaya davet eder. Borçlu, yapılacak olan bu toplantıda gerekli açıklamaları yapmak üzere hazır bulunur. Konkordato projesi;

  1. Kaydedilmiş olan alacaklıların ve alacakların yarısını veya
  2.  Kaydedilmiş olan alacaklıların dörtte birini ve alacakların üçte ikisini aşan bir çoğunluk tarafından imza edilmiş ise kabul edilmiş sayılır.

Konkordato teklifine olumlu/olumsuz herhangi bir cevap vermeyen alacaklılar, teklifi reddetmiş sayılmaktadır.

Ayrıca, imtiyazlı alacaklar, borçlunun kan/kayım hısım alacakları ile kural olarak rehinli alacaklılar, konkordato projesinde alacaklı olarak hesaba katılmayacaklardır.

Borçlu tarafından kabul edilmeyen ve çekişmeli olarak belirtilen alacaklar veya geciktirici koşula bağlı olan veya belirsiz bir vadeye tabi alacakların hesaba katılıp katılmayacağına Mahkeme karar vermektedir.

Komiser, toplantı tutanağını, projenin kabul edilip edilmediğine ilişkin gerekçeli raporunu ve bütün konkordato evraklarını da Mahkemeye tevdi etmektedir.

G. KONKORDATONUN TASDİKİ YARGILAMASI

Komiserin gerekçeli raporunu ve ilgili evrakları da aldıktan sonra Mahkeme, tasdik yargılamasına başlar. Kural olarak Mahkeme, tasdik yargılamasını kesin mühlet içerisinde bitirmek zorundadır fakat kesin mühlet içerisinde bir karar verilemeyeceği anlaşılırsa Mahkeme, gerekli görmesi durumunda komiserden rapor alarak kesin mühlet hükümlerinin en fazla 6 aya kadar devam etmesine karar verebilir.

Mahkeme, konkordato projesini yetersiz bulması durumunda talep üzerine veya re ’sen projenin revize edilmesini isteyebilmektedir.

H. KONKORDATONUN TASDİKİNİN SONUÇLARI

Talebi kabul eden Mahkeme, konkordatonun tasdiki kararında alacaklıların hangi ölçüde alacaklarından vazgeçtiği ve borçlunun borçlarını hangi takvim çerçevesinde ödeyeceğini belirtir. Öte yandan iflas erteleme yargılamasındaki gibi kararda, gerekli gözetim ve denetim tedbirlerini almak için borçluya bir kayyım tayin edecektir.
Konkordato, Mahkeme tarafından verilen tasdik kararı ile bağlayıcı hale gelmektedir.

Mahkemenin, konkordato hakkında vermiş olduğu karara karşı sadece borçlu, konkordato talep eden alacaklı ile konkordatoya itiraz eden alacaklı istinaf yoluna başvurabilir. Teklifi kabul eden alacaklının istinaf hakkı bulunmamaktadır.

Tasdik ile bağlayıcı hale gelen konkordato, konkordato talebinden önce veya komiserin izni olmaksızın mühlet içinde doğan bütün alacaklar için mecburi olacaktır.

Normal şartlarda tasdikten sonra rehinli takipler devam etmekle birlikte tasdik kararında rehinli malın muhafaza altına alınması ve satışı 1 yılı geçmemek üzere ertelenebilmektedir. Bunun şartları ise;

  • Rehinle temin edilen alacak konkordato talebinden önce doğmuş olmalıdır.
  • Rehinle temin edilen alacağın konkordato talep tarihine kadar ödenmemiş faizi bulunmamalıdır.
  • Borçlu rehinli malın, işletmenin faaliyeti için zorunlu olduğunu ve paraya çevrilmesi durumunda ekonomik varlığının tehlikeye düşeceğini yaklaşık olarak ispat etmiş olmalıdır.(Yine benzer şartlarla finansal kiralamaya konu malların iadesi de en fazla 1 yıl süre ile ertelenebilmektedir. İİK m. 307)

Konkordatonun tasdiki kararı ile birlikte alacaklı, alacağına, konkordato projesi ile belirlenen vadede ve projedeki miktarın ödenmesi suretiyle kavuşmaktadır. Ancak, borçlunun proje uyarınca ifada bulunmaması halinde her alacaklı, kendisi hakkındaki konkordatoyu feshettirebilme hakkına sahiptir.

Saygılarımızla,
Av. Çağrı Yılmaz – Av. Fırat Tartan
Yılmaz&Tartan Hukuk Bürosu