KIRMIZI BÜLTEN

 Kırmızı Bülten nedir? Kimler için çıkarılır?

Kırmızı bülten INTERPOL tarafından çıkartılan bir uluslararası yakalama emridir. Suç şüphesi altında bulunan, hakkında bir soruşturma veya kovuşturma bulunan kişilerin yakalanıp iadesi için çıkartılır. Kırmızı bülten ve bahsi geçen bültenler kısa adı INTERPOL olan Uluslararası Polis Teşkilatı tarafından üye ülke polis teşkilatının talebi üzerine çıkartılmaktadır. Emniyet Genel Müdürlüğü 1930 yılından bu yana INTERPOL üyesidir. Sanıldığının aksine INTERPOL icrai bir kuruluş değildir. Ulusal polis teşkilatları arasında koordinasyon sağlayan hükümetlerden bağımsız bir kuruluştur.

Bir kişi için kırmızı bülten çıkarma süreci şu şekilde işler:

Hakkında yakalama emri çıkartılan kişi için yetkili ulusal makamlar tarafından Fransa’nın Lyon kentinde bulunan INTERPOL Genel Sekreterliği’ne başvurulur. Genel Sekreterlik, bu başvuruyu inceler ve kırmızı bülten hazırlanıp hazırlanmayacağına karar verir. Şayet inceleme sonucu kırmızı bülten çıkartılmasına onay verilirse, hazırlanan bülten INTERPOL tarafından üye ülkelere gönderilir ve kişinin iade amaçlı tutuklanması istenir.

INTERPOL, kendisine yapılan başvuruları şekil açısından inceler; işin esasına girmez.

Uluslararası alanda Kırmızı Bülten’in bir yaptırımı var mıdır?

Kırmızı Bülten’in hukuki bir yaptırım gücü yoktur. Kırmızı bültenin sonuç doğurması biraz da uluslararası ilişkilere bağlıdır. Daha açık bir ifadeyle muhatap ülkenin kırmızı bültenin samimiyetine inanması veya muhatap ülkenin kişinin iadesi için ikna edilmesi gerekir. Teamül, ülkeler arası ikili ilişkiler yoluyla kırmızı bültene işlerlik kazandırma yönündedir.

Bir kişi hakkında Kırmızı Bülten çıkarılmış ve gerekli hukuki yollar kullanılarak bu kişinin iade süreci başlatılmışsa bu süreç nasıl işler?
Kendisinden kırmızı bültenle bir kişinin yakalanması istenen ülke, bu talebi karşılamaya karar verirse yakaladığı kişiyi isteyen ülkeye gönderemez. Burada öncelikle bir ‘iade yargılaması’ yapılması gerekir. Bu kişi yetkili bir mahkeme önüne çıkarılır, hakkındaki suçlamaların ne olduğu tespit edilir. Mahkeme esasa ilişkin inceleme yapar.  Bu inceleme sonunda kişinin iade edilmesine yönelik ulusal mevzuat çerçevesinde hukuki bir sorun yoksa iade kararı verilir. İadesi istenen kişinin bu iade kararına karşı hukuki yollara başvurması mümkündür.
İade muhakemesinde her ülkenin kendi kriterleri vardır. Bu kriterler iade konusunda karar vermeye yetkili mahkeme tarafından titizlikle incelenir. Mahkeme, iadeye konu suç kendi ülkesinde de suç olarak kabul ediliyor mu, zamanaşımı dolmuş mu, düşünce suçu mu gibi birçok şeye bakar. Örneğin, Türkiye’de suç olan bir durum, ABD, Fransa Almanya’ya suç olmayabilir. Özellikle Mahkeme iadesi istenen kişiye atfedilen suçun politik, askeri veya düşünce suçu olup olmadığını titizlikle inceler; bu tür suçlarda iade kararı verilmez. Yaptığı incelemeler sonunda mahkeme ya iade kararı verir ya da talebi reddeder.
Batı ülkelerindeki iade kararlarını veren mahkemeler, Türkiye’nin iade istediği uyuşturucu ticareti suçları, insan ticareti, göçmen kaçakçılığı gibi suçlarda pek sorun çıkartmamasına rağmen, suçun siyasi bir niteliği olması durumunda Türk yargı sistemine güvensizlik nedeniyle iadeye yanaşmamaktadırlar.

Kırmızı Bülten çıkartılması ile ilgili prosedür Türkiye’de nasıldır?

Kırmızı bülten için ilk adım herhangi bir Cumhuriyet savcılığının veya mahkemenin bir yakalama kararı vermesidir. Daha sonra bu karar Adalet Bakanlığı’na iletilir. Adalet Bakanlığı’nda kararı değerlendiren birim Uluslararası Hukuk ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü’dür. Şayet Adalet Bakanlığı kırmızı bülten çıkarılmasını uygun görürse, durumu Emniyet Genel Müdürlüğü INTERPOL Daire Başkanlığı’na bildirir. Emniyet Genel Müdürlüğü INTERPOL Daire Başkanlığı resmi prosedürü tamamlar ve kırmızı bülten talebini merkezi Fransa’nın Lyon kentinde bulunan uluslararası polis kuruluşu INTERPOL’e gönderir. Bundan sonraki  aşamalar INTERPOL tarafından yürütülür. INTERPOL’ün Türkiye’deki muhatabı Adalet Bakanlığı olmayıp; Emniyet Genel Müdürlüğü’dür.

Geçerlilik süresi beş yıldır ve her beş yıl sonunda yenilenmesi üye ülkenin talebine bağlıdır.

Kırmızı bültenin kaldırılması hususu ise Ağır Ceza Mahkemesi’nin geri isteme talebini ve kırmızı bültenle aranma isteğini kaldırma kararıyla gerçekleşir.

Saygılarımızla,

Av. Çağrı Yılmaz – Av. Fırat Tartan

Yılmaz&Tartan Hukuk Bürosu