KIDEM TAZMİNATI ŞARTLARI VE KIDEM TAZMİNATININ HESAPLANMASI

KIDEM TAZMİNATININ ŞARTLARI

İşçinin, çalıştığı yıllara göre aşağıda izaha edilecek şartlar çerçevesinde işverence kendisine ödenen tazminata kıdem tazminatı denmektedir.

İş Kanunu uyarınca kıdem tazminatına hak kazanabilmek için gerekli şartlar şu şekilde düzenlenmiştir:

  • İşçi olmak
  • En az bir yıl çalışmış olmak
  • Sözleşmenin Kanun’da belirtilen haklı nedenler doğrultusunda feshedilmesi

Kıdem tazminatına hak kazanabilmek için ilk şart işçi olmaktır. 4857 sayılı İş Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 2. Maddesine göre; “Bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişiye işçi, işçi çalıştıran gerçek veya tüzel kişiye yahut tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlara işveren, işçi ile işveren arasında kurulan ilişkiye iş ilişkisi denir. İşveren tarafından mal veya hizmet üretmek amacıyla maddî olan ve olmayan unsurlar ile işçinin birlikte örgütlendiği birime işyeri denir”

İkinci şart ise en az bir yıl çalışmış olmaktır. Bu çerçevede, işçinin, aynı işverenin işyeri veya işyerlerinde en az 1 yıl sürekli çalışması gerekmektedir. İşçinin, aynı işveren adına farklı işyerlerinde çalışması durumunda da kıdem tazminatı için toplam çalışma süresi dikkate alınmaktadır.

Kıdem tazminatı için üçüncü ve son şart iş akdinin haklı bir nedenle feshedilmiş olması durumudur. Haklı nedenleri kısaca şu şekilde özetlemek mümkündür:

  • İşçinin iş akdini haklı nedenle derhal feshetmesi (bu konuya ilişkin makalemize ulaşmak için tıklayınız)
  • Muvazzaf askerlik hizmetinden dolayı,
  • Kadının evlendiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde kendi arzusu ile iş akdini feshetmesi
  • İşverenin iş akdini haksız olarak feshetmesi
  • İşçinin ölümü
  • İşçinin bağlı bulunduğu kanunla kurulu kurum veya sandıklardan yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığı ya da toptan ödeme almak amacıyla iş akdini feshetmesi
  • İşçinin, Sosyal Sigortalar Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinin (a) ve (b) alt bentlerinde öngörülen yaşlar dışında kalan diğer şartları veya aynı Kanunun Geçici 81 inci maddesine göre yaşlılık aylığı bağlanması için öngörülen sigortalılık süresini ve prim ödeme gün sayısını tamamlayarak işten ayrılması

durumlarında diğer şartların da mevcut olması durumunda işçi kıdem tazminatına hak kazanabilmektedir.

Bu aşamada belirtmek gerekir ki, işçinin yukarıda belirtilen şartlar dışında iş akdini haksız bir nedenle veya kendi isteği ile feshetmesi durumunda kıdem tazminatına hak kazanması mümkün değildir. Yine, aynı şekilde, İş Kanunu’nun 25. maddesi uyarınca, işçinin iş akdi, işveren tarafından haklı bir nedenle feshedilmesi durumunda da işçi kıdem tazminatı alamayacaktır.

Bu şartların yanında, 15 yıllık çalışma süresini dolduran işçilerinde de kendi isteğiyle işten ayrılabilecekleri ve bu durumda kıdem tazminatı hak kazanabilecekleri düzenlenmektedir.

KIDEM TAZMİNATININ HESAPLANMASI

Kıdem tazminatının hesaplanması ise çalışılan her tam yıl için 30 günlük brüt ücret tutarı şeklinde yapılmaktadır. Hesaplamada işçiye düzenli ödenen tüm ücretlerin brüt tutarı dikkate alınmaktadır. Önemle belirtmek gerekir ki, kıdem tazminatı hesabında dikkate alınacak brüt ücrete ilişkin tavan ücret uygulaması bulunmaktadır. 2019 yılı Temmuz-Aralık dönemi için tavan brüt ücret 6.379,86-TL olarak belirlenmiştir.

Son olarak; kıdem tazminatına ilişkin talep ve dava hakkı 5 yıllık zamanaşımı süresine tabidir. Başka bir deyişle, iş akdinin feshedildiği tarihten başlayarak 5 yıl içerisinde kıdem tazminatını talep etmek gerekmektedir.

Saygılarımızla,

Av. Çağrı Yılmaz – Av. Fırat Tartan

Yılmaz&Tartan Hukuk Bürosu